Siz Hiç Bir Bitkinin Başka Bir Bitkiye Sığındığını Gördünüz mü?

Rüzgarla Taşınan Tohumlardan Biber Fidelerinin Saksısında Gelişen Semizotu Bitkisi | Fotoğraf Tarafımdan Kendi Balkonumda Çekildi

Ben gördüm.

Balkonumda semizotu tohumlarını viyollere ekmiştim.
Biz tohum ekerken sınırlar çizeriz. Hangi bitkinin nerede yertişeceğini belirler, tohumları istediğimiz yere bırakırız. Fakat doğa bazen kendi planını uygular. Rüzgarın, yağmurun, toprağın da kendi planları vardır. 

Küçücük tohumlar.. Ekim yaptığım dönemde epey rüzgarlı günlere denk gelmişti. Rüzgar çoktan planın yapmış birçoğunu alıp başka bir yere götürmüş. Onlar biber fidelerimin altına yerleşmiş. Biberler onlara kucak açmış.

Bilim bu durumu gölgeleme, mikro iklim  bitkiler arası etkileşim ve rekabet olarak tarif eder. Doğrudur da.

Ben o manzaraya baktığımda ise başka bir şey daha düşünüyorum: Doğada hiçbir canlı gerçekten tek başına değil. Kimi zaman yanındakiyle yarışıyor, kimi zaman onun oluşturduğu koşullardan faydalanıyor. 

Bazen aynı komşu hem rakibin hem de seni güneşten koruyan gölgen olabiliyor.

Biber ve Semizotu: Dost mu, Rakip mi?

Rüzgarla Taşınan Tohumlardan Biber Fidelerinin Saksısında Gelişen Semizotu Bitkisi | Fotoğraf Tarafımdan Kendi Balkonumda Çekildi

Bitkiler dünyasında akrabalık vardır. Aynı ana bitkiden gelen ve genetik olarak birbirine yakın bitkiler bir anlamda “kardeş bitkiler” olarak düşünebilirsiniz.

Bu elbette bizim bildiğimiz anlamda bir kardeşlik değil. Bitkilere insani duygular tabii ki yüklenmez. Ama bir bitki çevresinde kimin yetiştiğinin onun için önemsiz olmadığını göstermesi ilginç değil mi?
Bahçecilikte bitkilerin komşuluk ilişkilerinden yararlanıyoruz.

Sebzelerin yanına fesleğen, kekik, biberiye, nane gibi aromatik bitkiler ekilir. Bu tekniğe “birlikte ekim”  denir.

Bazı aromatik ve çiçekli bitkiler (kadife çiçeği gibi) berli zararlı davranışlarını etkileyebilir. Ayrıca bazı yararlı böceklerin de ekim alanına gelmesini destekleyebilir. Bu durumu biyolojik ve kültürel mücadele olarak da değerlendirebiliriz.

Bir de bu durumun tam tersi olabilir. Bazı bitkiler çok hızlı büyür ve yanındaki bitkinin ışığını kesebilir. Bazı bitkilerin çok güçlü kökleri vardır. Bu kökler tüm besin maddelerini çekerek diğer bitkiyle rekabete girebilir. 
Bazı bitkilerin bıraktığı  kimyasallar diğer bitkilerin çimlenmesini etkiler. Bu olaya allelopati denir.

Doğada iyi komşu veya kötü komşu arasındaki sınır her zaman kesin değildir!

Sonra dönüp kendi biber fidelerine ve altında sahiplendiği semizotuna bakıyorum. Şu an için biber fidelerimin yaprakları semizotuna ihtiyacı olan gölgeyi oluşturuyor. 

Semizotu da kendisine uygun bu küçük mikro iklimden yararlanıyor. 

Ama semizotu büyüdükçe o da topraktan aynı besini alacak. Yani şu an  birbirlerinin yaşamlarını kolaylaştırıyorlar, yarın kaynaklar azaldığında birbirlerine rakip de olabilirler. 

Peki sizin başınıza geldi mi bu durum? Kendi iradeniz dışında bir bitki başka bir bitkiyle komşuluk yaptı mı? Başlığa geri dönüp tekrar sorayım: Siz hiçbir bitkinin başka bir bitkiye sığındığı gördünüz mü?

Kaynakça

Rice, Elroy L. Allelopaty. 2nd ed., Academic Press, 1984.

Önemli Not; Öğrencilik yıllarında ve zaman içinde   edindiğim bilgilerden özümsediğim ve günlük hayatımıza uyarlanabilecek olanları sizlere kendi cümlelerimle aktarıyorum.  İzinsiz kopyalanamaz.