Ağaçlar Bölüm 12/İncir Ağacı: İlekleme, Doğanın Dönüşümü

 

Eski anlatılara göre incir ağacı, toprağın cömertliğini en iyi bilen ağaçtır. Tam güneş ister. Akdeniz iklimini çok sever. Toprağa ve iklime karşı tam bir kanaatkar olan incir ağacı çok fazla su istemez. Fakir topraklarda bile kök salar. İncir ağacının kökleri o kadar güçlüdür ki zamanla duvarları, temelleri çatlatabilir. Bu nedenle Anadolu kültüründe güçlü köklerin binaları yıkabilecek kadar kuvvetli olması  sebebiyle "ocağına incir ağacı dikmek" deyimi ortaya çıkmıştır.

İncir Ağacının Meyveleri Nasıl Oluşur?

İncir Ağacının Görüntüsü | Yazar Tarafından İstanbul/Ataşhir’de Çekilmiştir.

Tam güneş ister. Akdeniz iklimini çok sever. İncir botanik olarak bir meyve değil, içe dönük bir çiçektir. Dışa değil, kendi içine doğru açan yüzlerce küçük çiçeğin bir araya geldiği kapalı bir kesedir.  

Bu keseyi bir bahçe olarak hayal edin. Bu bahçenin içindeki çiçeklerin döllenmesi için özel bir kanaltıya ihtiyaç vardır.  Bilimsel adı Blastophaga psenes olan “incir arısı” halk dilinde “incir sineği” olarak bilinir. Sinek erkek incirlerden aldığı polenleri dişi incire taşır. Bu sayede döllenme gerçekleşir.

“İlekleme”Nedir?

Blastophaga psenes “İncir  Arısı (incir sineği)” | Yazar Tarafından Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur

 Polenlerin taşınması işlemine ise geleneksel tarımda "ilekleme" denir. Bu sayede doğanın görünmeyen iş birliğine şahitlik ederiz. Bu simbiyotik ilişki doğadaki yaşam döngüsünün en harika örneklerinden biridir bence. Küçücük canlıların sessiz emeği sayesinde lezzetiyle büyüleyen incirler ortaya çıkar.

Doğanın kadim bilgeliğini taşıyan incir ağacı, yalnızca meyvesi ile değil, taşıdığı derin anlamlarla da dikkat çeker. Geniş gölgesi ve bol meyvesi nedeniyle insanları kendisine çeker. Halk arasında, incir ağacının altında uyulmaması gerektiği inancı yaygınıdr. Bu inanışın, ağacın yoğun gölgesi ve meyveleri sayesenide çeşitli böcekleri çektiği gözlemlerine dayandığı düşünülmektedir. Bilimsel olarak incir ağacının farklı bir gaz salgıladığına dair güçlü bir kanıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, böcek yoğunluğu ve ağacın lateksi ( sütü) bazı insanlarda alerjik reaksiyona sebebiyet verebilir. Doğal çevre koşulları sebebiyle uzun süre dinlenmek için uygun olmayabilir. 

Ege ve Akdeniz’de yazın sonuna yaklaştığını anlatan bir ağaç olarak bilinir. Ağustos ayı yılın en cömert aylarından biridir; güneş bolca ısıtır yeryüzünü, incirler ise sıcağın etkisiyle iyice  olgunlaşır. Yazın son demlerindeki  bolluğu ve bereketi simgeler.  Bu yüzden Ağustos ayının ruhunu en güçlü simgeleyen ağaçlardan biridir incir ağacı.

Kadim bilgiler, halk anlatıları, gelenekler ve doğanın sunduğu gerçekler bir araya geldiğinde yanlızca bir meyve ağacı değil; kültürümüzün ve yaşamımızın önemli sembollerinden biri olarak karşımıza çıkar.

Yazın doruğunu ve son olgunluğunu temsil eden bu ağaçla ile birlikte 12 aydır hiç aksatmadan hazırladığım  yazı dizimin de sonuna gelmiş bulunuyorum. Okumalarınız ve güzel yorumlarınız için sonsuz teşekkürler.

Kaynakça

Campell, J.(2004) The Hero with a Thousand Faces. Princeton University Press.

Kültür ve Turizm Bakanlığı.(t.y) Somut Olmayan Kültürel Miras. T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı.

Türk Dil Kurumu.(t.y). Güncel Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu

van,Noort,Simon and Jean-Yves Raspulas Fig Web, https://www.figweb.org/Fig_wasps/Agaonidae/Agaoninae/Blastophaga/Blastophaga_psenes.htm Accessed 6 Augost.

Önemli Not; Öğrencilik yıllarında ve zaman içinde   edindiğim bilgilerden özümsediğim ve günlük hayatımıza uyarlanabilecek olanları sizlere kendi cümlelerimle aktarıyorum.  İzinsiz kopyalanamaz.